Bordro nasıl okunur

Bordro üç bölümden oluşur

Biçim işyerine göre değişse de mantık hep aynıdır:

1. Kazançlar. Brüt ücret ve üzerine eklenen prim, ikramiye, fazla mesai, yol ve yemek gibi kalemler.
2. Kesintiler. SGK işçi payı, işsizlik sigortası, gelir vergisi, damga vergisi ve varsa özel kesintiler.
3. Bilgi satırları. Kümülatif matrah, prim gün sayısı, istisna tutarları. Bunlar ne eklenir ne düşülür; hesabın nasıl kurulduğunu gösterir.

Üçüncü bölüm en çok atlanan ama en açıklayıcı olanıdır: maaşınızın neden bu ay farklı çıktığını orada bulursunuz.

Örnek bordro: brüt 60.000,00 TL, eylül ayı

Kendi bordronuzu satır satır üretmek için brütten nete maaş hesaplama sayfasına brüt ücretinizi ve ayı girin.

Satır satır ne anlama geliyor

• Brüt ücret. Sözleşmede yazan tutar. Nakit ödenen yol, yemek, prim ve ikramiye de buraya girer.
• SGK işçi payı (%14). Emeklilik, sağlık ve iş kazası primlerinizin sizden kesilen kısmı. Prime esas kazanç tabana ve tavana sıkıştırılır.
• İşsizlik sigortası (%1). İşsiz kalırsanız ödenek almanızı sağlayan prim. Emekli çalışanlardan kesilmez.
• Gelir vergisi matrahı. Brütten iki sigorta kesintisi düşülünce kalan tutar. Vergi bunun üzerinden hesaplanır, brüt üzerinden değil.
• Kümülatif matrah. Yıl başından beri biriken matrah toplamı. Vergi diliminizi bu belirler — kümülatif vergi matrahı nedir.
• Damga vergisi. Brüt ücretin binde 7,59'u. Matrahtan değil brütten hesaplanır.
• İstisna satırları. Asgari ücrete denk gelen kısmın vergisi silinir; bu satırlar eksi değil artı çalışır. Tutar sabit değildir: asgari ücretlinin kendi kümülatif matrahı da yıl içinde dilim atladığı için istisna aylara göre büyür — asgari ücret istisnası nedir.

İşveren maliyeti satırı sizin cebinizden çıkmaz

Bazı bordrolarda SGK işveren payı (%21,75) ve işveren işsizlik payı satırları da görünür. Bunlar sizden kesilmez; işverenin devlete ayrıca ödediği tutarlardır.

Net maaşınızı hesaplarken bu satırları düşmeyin. Onlar işverenin toplam maliyetini gösterir; tam dökümü işverene maliyet hesaplama sayfasında.

Prim gün sayısı ve eksik gün

Bordroda bir de prim gün sayısı vardır; tam ay çalışıldığında 30'dur. Ayın kaç çektiği fark etmez, SGK ayı 30 gün sayar.

30'dan azsa bir eksik gün nedeni kodu bulunur: ücretsiz izin, istirahat, devamsızlık ya da ay içinde işe giriş/çıkış. Gün azaldıkça hem brüt hem kesintiler orantılı azalır.

Raporlu geçen günlerde ücreti işveren değil SGK öder ve tutar farklıdır; rapor parası hesaplama sayfasında görebilirsiniz.

Bordronuzu kontrol etme sırası

1. Brüt ücret sözleşmenizle aynı mı?
2. Prim gün sayısı doğru mu? Eksikse nedeni açıklanabilir mi?
3. Kümülatif matrah, geçen ayınkine bu ayın matrahı eklenmiş hâlde mi?
4. İstisna satırları var mı? Yoksa fazla vergi ödüyorsunuz demektir.
5. Net, hesaplayıcının çıkardığı rakamla tutuyor mu?

Beşincide fark çıkarsa önce kümülatif matraha bakın; sapmanın en yaygın kaynağı odur. Neden değiştiğini maaşım neden her ay azalıyor yazısında anlattım. Fark hâlâ açıklanamıyorsa bireysel emeklilik, sendika aidatı ya da icra kesintisi gibi bordroya özel kalemler olabilir.

Bordronuzu saklayın. Kıdem ve ihbar tazminatı, işsizlik ödeneği ve emeklilik hesaplarının hepsi bu belgelere dayanır.