Asgari ücret istisnası nedir
Asgari ücretin üstünde kazananlar dahil bütün ücretlilerin ilk asgari ücret kadar kazancı vergiden muaf. İstisna neden her ay aynı değil, bordronuza nasıl yansıyor.
Son güncelleme
İstisna ne demek
2022 başından beri ücretin asgari ücrete isabet eden kısmı gelir vergisinden ve damga vergisinden istisna. Bu yalnızca asgari ücretliler için değil, özel sektör ya da kamu ayrımı olmadan bütün ücretliler için geçerli.
Asgari ücretli için sonuç basit: bordrosunda gelir ve damga vergisi sıfırlanır, geriye yalnızca SGK ve işsizlik primi kalır. Brüt 33.030,00 TL, net 28.075,50 TL.
Asgari ücretin üstünde kazanan için ise istisna bir indirim gibi çalışır: kendi hesaplanan vergisinden, asgari ücretlinin aynı ay ödeyeceği vergi kadar düşülür.
Aylara göre gelir vergisi istisnası
İstisna tutarı sabit değil. Asgari ücretlinin aylık vergi matrahı 28.075,50 TL; bu matrah yıl içinde birikir ve 190.000 TL olan ilk dilim sınırını aşınca vergi oranı yükselir. İstisna da asgari ücretlinin o ayki vergisine eşit olduğu için onunla birlikte artar.
| Ay | Önceki ayların matrahı | Dilim | Gelir vergisi istisnası |
|---|---|---|---|
| Ocak | 0,00 TL | %15 | 4.211,33 TL |
| Şubat | 28.075,50 TL | %15 | 4.211,33 TL |
| Mart | 56.151,00 TL | %15 | 4.211,33 TL |
| Nisan | 84.226,50 TL | %15 | 4.211,33 TL |
| Mayıs | 112.302,00 TL | %15 | 4.211,33 TL |
| Haziran | 140.377,50 TL | %15 | 4.211,33 TL |
| Temmuz | 168.453,00 TL | %15 / %20 | 4.537,75 TL |
| Ağustos | 196.528,50 TL | %20 | 5.615,10 TL |
| Eylül | 224.604,00 TL | %20 | 5.615,10 TL |
| Ekim | 252.679,50 TL | %20 | 5.615,10 TL |
| Kasım | 280.755,00 TL | %20 | 5.615,10 TL |
| Aralık | 308.830,50 TL | %20 | 5.615,10 TL |
Yıllık toplam gelir vergisi istisnası 57.881,20 TL. İlk aylarda 4.211,33 TL olan istisna, temmuz ayında artmaya başlıyor ve yılın sonunda 5.615,10 TL'ye çıkıyor.
İstisna neden yıl içinde artıyor
Yüksek ücretlilerin maaşı yıl içinde düşer: biriken matrah üst dilime geçer, kesilen vergi artar. Aynı şey asgari ücretlinin hesabında da olur, ama asgari ücretlinin vergisi istisna edildiği için bordrosunda görünmez.
Görünmeyen bu artış, diğer ücretlilere istisna olarak geri döner. Yani temmuz ayından sonra sizin de dilim atlamanız varsa, istisnanın büyümesi düşüşün bir kısmını karşılar. Neden düşüş olduğunu maaşım neden her ay azalıyor yazısında, birikimin nasıl işlediğini kümülatif vergi matrahı yazısında anlattım.
Asgari ücretin üstündeki bir maaşta
Brüt 50.000 TL, ocak bordrosu:
| Kalem | Tutar |
|---|---|
| Gelir vergisi matrahı (SGK ve işsizlik düşülmüş) | 42.500,00 TL |
| Hesaplanan gelir vergisi (%15) | 6.375,00 TL |
| Asgari ücret istisnası | −4.211,33 TL |
| Ödenen gelir vergisi | 2.163,68 TL |
| Hesaplanan damga vergisi | 379,50 TL |
| Damga vergisi istisnası | −250,70 TL |
| Ödenen damga vergisi | 128,80 TL |
Aynı hesabı istediğiniz ay için brütten nete maaş hesaplama sayfası yapıyor; istisnayı bordrodaki gibi ayrı satırda gösteriyor. Bordronuzdaki satırların karşılığı için bordro nasıl okunur.
Damga vergisi istisnası
Damga vergisinde dilim olmadığı için istisna her ay aynı: asgari ücretin damga vergisi kadar, aylık 250,70 TL, yılda 3.008,40 TL. Maaşınız ne olursa olsun bordronuzdaki damga vergisinden bu tutar düşülür.
Bilinmesi gerekenler
- Ayda bir kez uygulanır. Aynı ay prim ya da ikramiye ödense de istisna büyümez; ek ödeme tamamen vergilenir.
- Vergiyi sıfırın altına indirmez. Hesaplanan vergi istisnadan azsa vergi sıfır olur, aradaki fark iade edilmez ve sonraki aya devretmez.
- Asgari ücret değişirse istisna da değişir. Yıl ortasında asgari ücrete zam gelirse istisna yeni tutar üzerinden yeniden hesaplanır.
- Başvuru gerekmez. İşveren bordroda kendiliğinden uygular.
Kaynaklar
Bu yazıdaki tarife ve tutarlar aşağıdaki birincil kaynaklardan takip edilir.
- Gelir İdaresi Başkanlığı Gelir vergisi tarifesi, KDV ve ÖTV oranları, harçlar, istisna ve hadler.
- Mevzuat Bilgi Sistemi Kanun ve yönetmeliklerin güncel konsolide metinleri.
- Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Asgari Ücret Tespit Komisyonu kararı ve çalışma hayatına ilişkin düzenlemeler.
Kaynakların tam listesi kaynaklar sayfasında. Hesaplama yöntemi için metodoloji sayfasına bakabilirsiniz.