Kümülatif vergi matrahı nedir
Bordronuzdaki en önemli satır. Nereden bakılacağı, nasıl hesaplandığı ve iş değiştirdiğinizde ne olduğu.
Son güncelleme
Tanım
Kümülatif vergi matrahı, yıl başından itibaren biriken gelir vergisi matrahınızın toplamıdır. Her ay o ayın matrahı bu toplama eklenir; ocakta sıfırlanır.
Önemi şu: gelir vergisi diliminiz aylık kazancınıza değil, bu birikime bakılarak belirlenir. Yani aynı brüt ücretle çalışsanız bile ocak ile kasım aynı oranla vergilenmez. Sonucunu maaşım neden her ay azalıyor yazısında anlattım; burada mekanizmanın kendisine bakıyoruz.
Aylık matrah nasıl bulunur
Gelir vergisi matrahı brüt ücretin kendisi değildir. Brütten önce sigorta kesintileri düşülür:
| Kalem | Tutar |
|---|---|
| Brüt ücret | 60.000,00 TL |
| SGK işçi payı (%14) | −8.400,00 TL |
| İşsizlik sigortası (%1) | −600,00 TL |
| Gelir vergisi matrahı | 51.000,00 TL |
Bu tutar her ay kümülatif toplama eklenir. Örnekteki çalışan, birikimi 190.000 TL'yi aştığında %15 diliminden %20 dilimine geçer — yaklaşık 4. ayda.
Kendi ücretinizde bu geçişin hangi ay olacağını görmek için brütten nete maaş hesaplama sayfasında ay seçin.
SGK matrahı ile karıştırmayın
İkisi farklı tutarlardır ve sık karıştırılır:
- SGK matrahı primlerin hesaplandığı tutardır; brüt ücrete eşittir ama tabana ve tavana sıkıştırılır. e-Devlet hizmet dökümünde görünen tutar budur.
- Gelir vergisi matrahı brütten SGK ve işsizlik primi düşüldükten sonra kalan tutardır ve tavanı yoktur.
Kümülatif hesapta kullanılan ikincisidir. e-Devlet'teki rakamı kümülatif matrah sanıp hesaplamaya girmek, sonucu yanlış çıkarır.
Bordroda nereden bakılır
Ücret bordronuzda kümülatif gelir vergisi matrahı, kümülatif matrah ya da kısaca küm. matrah başlıklı bir satır bulunur. Genelde kesintiler bölümünün altında, gelir vergisi satırının yanındadır.
Bu satır o ay dahil toplamı gösterir. Hesaplama yaparken bu ay hariç önceki ayların toplamı gerekir; yani eylül bordrosundaki rakamdan eylül ayının kendi matrahını düşmeniz gerekir. Bordro okumanın tamamı için bordro nasıl okunur yazısına bakın.
İş değiştirdiğinizde ne olur
Kümülatif matrah kişiye bağlıdır, işverene değil. Yıl içinde iş değiştirirseniz yeni işvereniniz eski matrahınızı devralıp üzerine eklemelidir.
Uygulamada iki türlü davranılır:
- Sıfırdan başlatan işveren. Net maaşınız yüksek görünür, ama yıl boyunca eksik vergi ödemiş olursunuz. Mart ayında beyanname verip farkı ödemeniz gerekebilir.
- Devralan işveren. Doğru olan budur. Net maaşınız daha düşük görünür ama yıl sonunda sürpriz çıkmaz.
Yapılacak şey basit: eski işvereninizden son bordronuzu ya da çıkış yazınızı isteyin, yeni işvereninizin bordro birimine verin.
İki işte birden çalışıyorsanız
Her işveren kendi ödediği ücret üzerinden ayrı kümülatif matrah tutar. İkisi birleştirilmez. Bu, ikisinin de düşük dilimde kalması ve toplamda eksik vergi ödemeniz anlamına gelir.
Bu durumda yıllık beyanname vermek gerekebilir. Birden fazla işverenden ücret alanlar için beyan sınırı her yıl belirlenir; ikinci işverenden alınan ücret bu sınırı aşarsa beyan zorunludur. Dilim mantığı için vergi dilimi nedir yazısına bakabilirsiniz.
Kaynaklar
Bu yazıdaki tarife ve tutarlar aşağıdaki birincil kaynaklardan takip edilir.
- Gelir İdaresi Başkanlığı Gelir vergisi tarifesi, KDV ve ÖTV oranları, harçlar, istisna ve hadler.
- Sosyal Güvenlik Kurumu Prime esas kazanç alt ve üst sınırı, prim oranları, borçlanma ve ödenek hükümleri.
- Mevzuat Bilgi Sistemi Kanun ve yönetmeliklerin güncel konsolide metinleri.
Kaynakların tam listesi kaynaklar sayfasında. Hesaplama yöntemi için metodoloji sayfasına bakabilirsiniz.