İstifa edip kıdem tazminatı alınır mı
Kural olarak hayır — ama dört istisna var. Evlilik, askerlik, emeklilik ve haklı fesih. Her birinin kendi şartı ve kendi belgesi var.
Son güncelleme
Kural ve istisnaları
Kural nettir: kendi isteğiyle istifa eden işçi kıdem tazminatı alamaz. Ama dört yol bunun dışında kalır. Bu yolların ortak noktası, istifanın yasanın tanıdığı bir sebebe dayanmasıdır.
Dördünde de ortak ön şart aynı: en az bir yıl aynı işverende çalışmış olmak. Ayrıntısı kıdem tazminatı kaç yılda hak edilir yazısında.
1. Evlilik — kadın işçi
Kadın işçi, evlendiği tarihten itibaren bir yıl içinde iş sözleşmesini sona erdirirse kıdem tazminatına hak kazanır. Süre resmî nikâh tarihinden işler, düğün tarihinden değil.
- Gereken belge: evlenme cüzdanı fotokopisi ve gerekçesi açıkça yazılmış istifa dilekçesi.
- Dikkat: dilekçede sebebin "evlilik nedeniyle" olduğu açıkça yazmalı. Sebep yazılmadan verilen istifa dilekçesi sonradan düzeltilemez.
- Bir yıllık süre hak düşürücüdür; geçtikten sonra bu yoldan tazminat istenemez.
2. Askerlik — erkek işçi
Muvazzaf askerlik hizmeti için işten ayrılan erkek işçi kıdem tazminatı alır. Bedelli askerlikte de aynı hak geçerlidir.
- Gereken belge: askerlik şubesinden alınan sevk belgesi.
- Belgeyi ayrılmadan önce işverene vermek gerekir; sonradan bildirim sorun çıkarabilir.
- Askerlik dönüşü aynı işyerine geri dönme talebiniz de yasal bir haktır, tazminat almanız bu hakkı ortadan kaldırmaz.
3. Emeklilik — ve 15 yıl 3600 gün kuralı
Yaşlılık aylığı, malullük aylığı ya da toptan ödeme almak için ayrılan işçi kıdem tazminatına hak kazanır. Bunun bir de emekli olmadan kullanılabilen hâli vardır ve sigorta başlangıç tarihine bağlıdır.
| Sigorta başlangıcı | Aranan şart |
|---|---|
| 8 Eylül 1999 öncesi | 15 yıl sigortalılık + 3.600 prim günü |
| 8 Eylül 1999 sonrası | 25 yıl sigortalılık + 4.500 prim günü |
Bu şartları taşıyan kişi, yaşı emekliliğe yetmese bile SGK'dan "yaş dışındaki emeklilik şartlarını taşımaktadır" yazısı alıp işverene verir, istifa eder ve kıdem tazminatını alır. İşe devam etmek isterse başka bir işyerinde çalışmaya devam edebilir.
- Gereken belge: SGK il müdürlüğünden ya da e-Devlet üzerinden alınan yazı.
- Dikkat: bu hak, kıdem tazminatı almak için kullanıldığında son işyeri için geçerlidir. Sonraki işyerlerinde yeniden bir yıl doldurmak gerekir.
Kendi prim gününüzü ve hangi şartlara tabi olduğunuzu görmek için emeklilik için kaç prim günü gerekir yazısına ya da doğrudan emeklilik hesaplama sayfasına bakabilirsiniz.
4. Haklı nedenle fesih
En çok kullanılan ama en çok da hata yapılan yol. İşveren yükümlülüğünü ihlal ettiğinde işçi sözleşmeyi derhal feshedebilir ve tazminata hak kazanır. Sık görülen sebepler:
- Ücretin, fazla mesai ücretinin veya yasal hakların ödenmemesi ya da eksik ödenmesi
- Sigortasız çalıştırma veya primlerin gerçek ücret üzerinden bildirilmemesi
- Çalışma koşullarında işçi aleyhine esaslı değişiklik (görev, yer, ücret düşürme)
- Mobbing, hakaret, tehdit veya cinsel taciz
- İş sağlığı ve güvenliği tedbirlerinin alınmaması
Burada üç şey kritiktir:
- Süre. Sebebi öğrendiğiniz tarihten itibaren altı iş günü içinde feshetmeniz gerekir. Bekleyip sonra fesih yaparsanız hak düşer.
- Yazılı bildirim. Fesih dilekçesinde sebep açıkça yazılmalı ve tebliğ edildiği kanıtlanabilmeli (noter ihtarnamesi en güvenlisi).
- İspat. Sebebi ispat yükü işçidedir. Bordro, banka kaydı, mesajlaşma ve tanık önceden düşünülmelidir.
Bu yolda hata payı yüksektir. Tutar büyükse fesih dilekçesini vermeden önce bir iş hukuku avukatına danışmak, sonradan kaybedilen davadan ucuzdur.
İstifa dilekçesinde ne yazmalı
Dört yolun hepsinde ortak kural: sebep dilekçede açıkça yazılmalıdır. "Kendi isteğimle ayrılıyorum" yazan bir dilekçe, gerçekte evlilik ya da haklı fesih söz konusu olsa bile aleyhinize delil olur.
Dilekçeyi imzalı olarak iki nüsha hazırlayın, birine işverene teslim kaydı düştürün. Teslim kaydı alamıyorsanız noter kanalıyla gönderin.
Ayrılıştan sonra alacağınız tutarı görmek için kıdem tazminatı hesaplama sayfasına giriş ve çıkış tarihlerinizle giydirilmiş brüt ücretinizi girin.
Kaynaklar
Bu yazıdaki tarife ve tutarlar aşağıdaki birincil kaynaklardan takip edilir.
- Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Asgari Ücret Tespit Komisyonu kararı ve çalışma hayatına ilişkin düzenlemeler.
- Sosyal Güvenlik Kurumu Prime esas kazanç alt ve üst sınırı, prim oranları, borçlanma ve ödenek hükümleri.
- Mevzuat Bilgi Sistemi Kanun ve yönetmeliklerin güncel konsolide metinleri.
Kaynakların tam listesi kaynaklar sayfasında. Hesaplama yöntemi için metodoloji sayfasına bakabilirsiniz.